Αυτό είναι ντοκιμαντέρ!

AOF 3

Η πράξη του φόνου / The Act of Killing

Σκηνοθεσία: Τζόσουα Οπενχάιμερ

Στον κινηματογράφο «ΤΡΙΑΝΟΝ» από την Παρασκευή 12/5  έως την Τετάρτη 17/5. Η ταινία, γυρισμένη το 2012, προβάλλεται για πρώτη φορά στο ελληνικό εμπορικό κύκλωμα.

 

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΟΥΡΑ

dimibour@gmail.com

Η πραγματικότητα ως εφιάλτης, η αληθινή ιστορία της μεγάλης σφαγής που έλαβε χώρα στην Ινδονησία την περίοδο 1965-66, αποτυπώνεται στο ντοκιμαντέρ «Τhe Act of Killing» του Τζόσουα Οπενχάιμερ. Ο Αμερικανός σκηνοθέτης αποσπάται περίτεχνα από το ιστορικό γεγονός, για να περιπλανηθεί σε πτυχές της ανθρώπινης συνείδησης. Εκεί άλλοτε πέφτεις σε μια σκοτεινή άβυσσο, κι άλλοτε αιωρείσαι σε ένα κενό, στο οποίο οι πράξεις του ανθρώπου δεν έχουν ηθική βαρύτητα.

Το «The Act of Killing» είναι το σουρεαλιστικό, ψυχολογικό στριπτίζ ενός δολοφόνου που θριαμβολογεί σαν ήρωας, ενώ λογικά θα ’πρεπε να σέρνεται από ντροπή ως απεχθής δήμιος, εκτελεστικό όργανο εγκληματιών πολέμου, για τις θηριωδίες του. «Αυτή η ταινία πρέπει να λειτουργήσει σαν φάρος δείχνοντας προς ποιά κατεύθυνση πρέπει να στραφεί το ντοκιμαντέρ», λέει ο Γερμανός σκηνοθέτης Βέρνερ Χέρτσογκ σε συνέντευξή του για το «The Act of Killing» που μπορείτε να τη βρείτε στο youtube. Ο Χέρτσογκ είναι ένας από τους παραγωγούς του ντοκιμαντέρ. «Όταν ήρθε στο γραφείο μου ο Τζόσουα Οπενχάιμερ και μου έδειξε στο laptop 8 λεπτά από το υλικό που είχε γυρίσει κατάλαβα ότι το ήταν κάτι πολύ διαφορετικό από ό,τι έχουμε δει μέχρι τώρα. Τρομακτικό και σουρεαλιστικό. Κινηματογράφος και σουρεαλισμός δεν ταιριάζουν εύκολα. Σε αυτή την ταινία όμως συνυπάρχουν. Θα περάσουν 2 -3 δεκαετίες για να ξαναδούμε τέτοιο πράγμα».

Το γεγονός

Το 1965, η Ινδονησία, που είχε αποτινάξει την αποικιοκρατία, μπήκε σε γύψο. Το στρατιωτικό πραξικόπημα του Σουχάρτο με την υποστήριξη της CIA, ανέτρεψε τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση Σουκάρνο. Επακολούθησαν μαζικές δολοφονίες, από τις πιο φρικιαστικές του 20ου αιώνα. Πάνω από 1 εκατομμύριο αθώοι άνθρωποι σφαγιάστηκαν με την κατηγορία ότι ήταν κομμουνιστές ή συμπαθούντες. Το γεγονός ότι πολλά από τα θύματα ήταν κινεζικής καταγωγής δίνει και ένα χαρακτήρα εθνοκάθαρσης στο έγκλημα. Η χούντα είχε στρατολογήσει μαφιόζους για τη βρώμικη δουλειά, νονούς της νύχτας που έλεγχαν το κύκλωμα κινηματογραφικής διανομής και αιθουσών στην Ινδονησία. Ενας από αυτούς, ο Ανουάρ Κόνγκο, πρωταγωνιστεί στο «The Act of Killing». Ο Ανουάρ και οι παρέα του λάτρευαν τις αμερικανικές ταινίες και μισούσαν τους αριστερούς του Σουκάρνο. Όχι ιδεολογικά, δεν έφτανε ως εκεί η νηπιακή πολιτική τους σκέψη. Μαράζωναν οι δουλειές τους από τους περιορισμούς που είχε επιβάλει η κυβέρνηση στον «ιμπεριαλισμό» του Χόλιγουντ.

Η αναπαράσταση

Η ταινία αρχίζει με μια ρήση του Βολταίρου: «Απαγορεύεται να σκοτώνεις, γι’ αυτό και οι δολοφόνοι τιμωρούνται. Εκτός κι αν σκοτώνεις σε μεγάλους αριθμούς και υπό τον ήχο σαλπίγγων». Στη συνέχεια ο Οπενχάιμερ στρέφει το βλέμμα του στο κάδρο της Ιστορίας και κυρίως στο ψυχολογικό πορτρέτο του κατά συρροή δολοφόνου Ανουάρ, για να επεκτείνει τα όρια του κινηματογραφικού ντοκιμαντέρ σε ένα χώρο όπου δεσπόζει η αμφισημία γύρω από το αληθινό (η τραγικότητα του δολοφόνου που καταδιώκεται από ερινύες) και από το ψεύτικο (το παιχνίδι του «ηθοποιού» με τον θεατή).

Ο Οπενχάιμερ είχε καλέσει τον Ανουάρ και τους συνεργάτες του να συμμετάσχουν σε ένα ντοκιμαντέρ κάπως διαφορετικό από τις συνηθισμένες ταινίες τεκμηρίωσης. Τους ζήτησε ν’ ανασυνθέσουν και να ξαναζήσουν τις προσωπικές τους μνήμες γράφοντας, σκηνοθετώντας και παίζοντας μια αποσπασματική ταινία μυθοπλασίας. Τον τρόπο με τον οποίο δολοφονούσαν ο Ανουάρ και η …σινεφίλ παρέα του στο παρελθόν τον είχαν εμπνευστεί από γκανγκστερικές ή καουμπόικες ταινίες.

Στον πυρήνα του «The Act of Killing» υπάρχει το γκροτέσκ και το κιτς: ο αυτοσχεδιασμός και η δραματοποιημένη αναπαράσταση ενός «ηρωϊκού» ινδονησιακού «έπους» κατά του κομμουνισμού. Στο κέλυφος εκτυλίσσεται το «making of» του «έπους», με τον Οπενχάιμερ να συζητάει με τους «ηθοποιούς» προσπαθώντας να καταλάβει αν η αποστασιοποίηση τους βοηθάει για να αποκτήσουν συνείδηση του ρόλου τους: των πράξεών τους.

Η πιο εφιαλτική σκηνή της ταινίας, ένα τοκ σώου της κρατικής τηλεόρασης της Ινδονησίας γύρω από τα γυρίσματα του «Τhe Act of Killing», ο Ανουάρ καταχειροκροτείται από το «κοινό». Στην πιο συγκλονιστική, αυτή του επιλόγου, δεν ξέρεις εάν ζει μια τραγωδία ή είναι ένας αληθινά σπάνιος περφόρμερ σε μια φιξιόν υπαρξιακού τρόμου.

ΔΕΙΤΕ

AOF 4

The Act of Killing

Ντοκιμαντέρ δανέζικης παραγωγής που θα μπορούσε να ειδωθεί και ως μια παράξενη, ή και αλλόκοτη ιστορία, γύρω από έναν άνθρωπο που έζησε τη ζωή του σαν κινηματογραφική μυθοπλασία. Εχει αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές σε ΗΠΑ και Ευρώπη και ήταν υποψήφιο για βραβείο Οσκαρ το 2014.

Ο Οπενχάιμερ δεν εστιάζει στα ιστορικά γεγονότα, στη σφαγή των κομμουνιστών και όσων κατηγορήθηκαν ως κομμουνιστές από τη χούντα του Σουκάρνο στην Ινδονησία κατά τη διετία 1965-66. Η ματιά του είναι ανθρωποκεντρική και χωρίς διαθέσεις καταγγελίας ή αναθεώρησης της Ιστορίας, παρακολουθεί έναν δήμιο του καθεστώτος καθώς αναπαριστά τα εγκλήματά του. Ζητήματα όπως ενοχή, ντροπή, αλλά και αποδοχή του δημίου από την κοινωνία, που έχει γίνει κοινωνία του θεάματος, είναι κυρίαρχα στο «The Act of Killing».

Η κυβέρνηση της Ινδονησίας είχε αντιδράσει σφόδρα στην ταινία θεωρώντας τη δυσφήμιση της χώρας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s