ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ BLADE RUNNER

TRI-07200r3.JPG

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΟΥΡΑ

Το τρέιλερ του σίκουελ του «Βlade Runner», που αναμένεται στις 5 του ερχόμενου Οχτωβρίου, ξύπνησε αναμνήσεις. Εικόνες-θραύσματα από την πιο ατμοσφαιρική και υπαρξιακή δυστοπία επιστημονικής φαντασίας. Στο «Blade Runner» του 1982, το Σταρ Τρεκ, αν επιστρέφοντας στη γη έμπαινε στην ατμόσφαιρα του Λος Αντζελες, θα αντίκρυζε μια παρακμιακή Μητρόπολη της παγκοσμιοποίησης, βουτηγμένη στο σκοτάδι και υγρή από το ψιλόβροχο. Κάπως έτσι είχε φανταστεί τότε την πόλη των Αγγέλων ο Ρίντλεϊ Σκοτ.

Αρκετά χρόνια μετά την πρεμιέρα του «Blade Runner» ο Σκοτ το ξαναμοντάρισε, ξεδιαλύνοντας λιγάκι το μυστήριο γύρω από την ταυτότητα του κεντρικού ήρωά του, Ρικ Ντέκαρντ, τον οποίο είχε ενσαρκώσει ο Χάρισον Φορντ. Για την ιστορία, είχαν υπάρξει κόντρες στα παρασκήνια ανάμεσα στον Βρετανό σκηνοθέτη και τον χολιγουντιανό σταρ. Ο Σκοτ έβλεπε τον Ντέκαρντ ως ρέπλικα. Ο Φορντ τον προτιμούσε άνθρωπο. Στο φετινό σίκουελ του Ντενί Βιλνέβ, στο οποίο εμφανίζεται ξανά ο Φορντ ως Nτέκαρντ, ίσως δοθεί μια σαφής απάντηση. Το σημερινό «Blade Runner» διαδραματίζεται το 2049, με κεντρικό ήρωα τον ντετέκτιβ Κ, τον οποίο υποδύεται ο Ράιαν Γκόσλινγκ.

Ονειρεύονται τα ανδροειδή ηλεκτρικά πρόβατα;

Το 1982 ο Σκοτ εμπνεύστηκε την αισθητική του «Blade Runner» από την «Μητρόπολη» του Φριτς Λανγκ, αλλά και από την «Οδύσσεια του διαστήματος» του Στάνλεϊ Κιούμπικ. Ως πρώτη ύλη είχε το μυθιστόρημα του Φίλιπ Κ. Ντικ με τον ψυχεδελικό τίτλο «Ονειρεύονται τα ανδροειδή ηλεκτρικά πρόβατα;» (Do Androids Dream of Elecric Sheep), βιβλίο επιστημονικής φαντασίας του 1968. Για το «Blade Runner» ο Φίλιπ Ντικ ήταν ικανοποιημένος όχι μόνο από το σενάριο, αλλά και από πλάνα της ταινίας που είχε δει, ειδικά αυτά που απεικόνιζαν τη μητρόπολη του μέλλοντος, και του άρεσε πάρα πολύ η επιλογή του Ρούντγκερ Χάουερ για το ρόλο του Ρόι. Δυστυχώς πέθανε λίγο πριν βγει η ταινία στους κινηματογράφους και δεν την είδε ποτέ ολοκληρωμένη.

Το νουάρ και η επιστημονική φαντασία συνδυάστηκαν πολύ καλά μαζί. Δεν είναι μόνο οι ήρωες του «Blade Runner» που είναι μοιρασμένοι ανάμεσα στο νουάρ και την επιστημονική φαντασία, με τον μοναχικό ντετέκτιβ και τη φαμ φατάλ από τη μια και τις ρέπλικες από την άλλη. Είναι ολόκληρη η αισθητική της ταινίας. Από τη μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου που συνδυάζει κλασικά θέματα με ηλεκτρονικούς ήχους, μέχρι τα σκηνικά και τα κοστούμια. Ο κόσμος του Blade Runner είναι ένας κόσμος ρετρο-φουτουριστικός.

Αυτή η ένταση ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον στην αισθητική της ταινίας, με high-tech γυαλιστερούς χώρους από τη μια και παλιούς παρηκμασμένους από την άλλη, καθρεφτίζει και την ένταση που βιώνουν οι ρέπλικες με τις έννοιες του παρελθόντος και του μέλλοντος. Οι ρέπλικες είναι κατασκευασμένες έτσι ώστε να έχουν μόνο τέσσερα χρόνια ζωής, προκειμένου να μην αναπτύσσουν συναισθήματα. Για να νιώθουν ότι έχουν κάποια ανθρώπινη υπόσταση, τους εμφυτεύουν αναμνήσεις από ένα παρελθόν που δεν είναι δικό τους και τους δίνουν φωτογραφίες, για να «έχουν» αυτό το παρελθόν.

Τα μάτια βλέπουν την αλήθεια;

Στην ταινία υπάρχει μια έμφαση στα μάτια. Οι ρέπλικες βρίσκουν πρώτα το γενετιστή που τους φτιάχνει τα μάτια. Ο Ρόι (ο ήρωας του Χάουερ), όταν ο Ταιρέλ (ο πρόεδρος της εταιρείας που κατασκευάζει τα ανδροειδή) του λέει ότι δεν γίνεται να του δώσει μέλλον, τον σκοτώνει χώνοντας τα δάχτυλά του στα μάτια του. Εικόνες ματιών εμφανίζονται κάθε τόσο στην ταινία. Με το μηχάνημα Βόιτ- Καμπφ, που έχουν για να ξεχωρίζουν τις ρέπλικες από τους ανθρώπους, παρακολουθούν τα μάτια του υποκειμένου, καθώς απαντά σε ερωτήσεις.

Τα μάτια είναι μια πύλη αντίληψης της πραγματικότητας, που φαίνεται πως είναι απατηλή. Τα μάτια βλέπουν ή δείχνουν την αλήθεια; Ποια είναι η αληθινή ταυτότητα όλων; Οι ρέπλικες διεκδικούν μια άλλη ταυτότητα από αυτή που τους έχει δοθεί. Θέλουν να ζήσουν ως άνθρωποι κι όχι ως μηχανές. Θέλουν να τους δουν ως ανθρώπους.

Δάκρυα στη βροχή…

Κορυφαία σκηνή στην ταινία, είναι αυτή στο τέλος, που πεθαίνει ο Ρόι μπροστά στα σοκαρισμένα μάτια του Ντέκαρντ. Εχει προηγηθεί η σκηνή που προσπαθεί ο ένας να σκοτώσει τον άλλον, τελικά ο Ρόι επικρατεί, αλλά πριν σκοτώσει τον Ντέκαρντ απλώνει το χέρι και του χαρίζει τη ζωή. Ο δικός του χρόνος ζωής τελειώνει κι αντιλαμβάνεται πόση αξία έχει ο χρόνος ζωής. Το ανθρωποειδές χαρίζει στον Ντέκαρντ αυτό που ζητούσε ο ίδιος εναγωνίως και δεν του έδωσε ο Ταιρέλ.

Ακολουθεί ο μονόλογος του Ρόι, από τις ωραιότερες σκηνές σε ταινία επιστημονικής φαντασίας, που αποτελεί αυτοσχεδιασμό του Χάουερ πάνω στο σενάριο που του δόθηκε. «Εχω δει πράγματα που εσείς οι άνθρωποι δεν θα πιστεύατε …» ξεκινάει και φαίνεται από τα λίγα λόγια που λέει ότι τελικά οι ρέπλικες με τέσσερα χρόνια ζωής έχουν και δικές τους αναμνήσεις και δικές τους εμπειρίες και δικά τους συναισθήματα. Όλα αυτά δηλαδή που πίστευαν οι άνθρωποι ότι τους διαφοροποιούσαν, δεν ισχύουν. Κι όλες αυτές οι αναμνήσεις, οι εμπειρίες και τα συναισθήματα, με το θάνατό τους χάνονται, «σαν δάκρυα στη βροχή». Μια ρέπλικα βιώνει και διατυπώνει πεντακάθαρα την ουσία της ανθρώπινης υπόστασης: το ότι είμαστε όλοι θνητοί.

Η διαστρέβλωση των λέξεων

Οσο για το παιχνίδι με το τι φαίνεται αληθινό, είναι ένα γενικότερο θέμα που απασχόλησε τον Φίλιπ Ντικ. Τελικά φαίνεται ότι κάπου κατέληξε, αφού έχει πει το εξής πολύ ενδιαφέρον προβλέποντας την εποχή του politically correct που διανύουμε στον 21ο αιώνα: Το μεγαλύτερο εργαλείο για τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας είναι η διαστρέβλωση των λέξεων. Αν μπορείς να ελέγξεις την έννοια των λέξεων, μπορείς να ελέγξεις τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν τις λέξεις.

 

ΔΕΙΤΕ

Blade Runner, 1982

Στο Λος Αντζελες του 2019 φτάνουν τέσσερα ανδροειδή. Εχουν αποδράσει από κάποιο πλανήτη –αποικία της Γης και ήρθαν στην Πόλη των Αγγέλων για να αλλάξουν το πρόγραμμα που ρυθμίζει τον χρόνο της ζωής τους. Η ταινία γυρίστηκε από τον Ρίντλεϊ Σκοτ αμέσως μετά το «Αλιεν» και ξαναμονταρίστηκε από τον ίδιο αρκετά χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του. Σε αυτή την εκδοχή της ταινίας αναφερόμαστε. Παίζουν: Χάρισον Φορντ, Σον Γιανγκ, Ρούντγκερ Χάουερ, Ντάριλ Χάνα. (Κυκλοφορεί σε blu-ray)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s