The Post: απαγορευμένα μυστικά

NOR_D11_061317_1665_R2

Η πιο ηχηρή και δημιουργική αντί-Τραμπ συμμαχία του Χόλιγουντ απέφερε μια …υπαρξιακή ταινία εποχής γύρω τον Τύπο και την ελευθερία του. Η Μέριλ Στριπ και ο Τομ Χανκς για πρώτη φορά στη καριέρα τους βρέθηκαν συμπρωταγωνιστές στο «The Post: απαγορευμένα μυστικά» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, που θυμίζει στους Αμερικανούς μια ξεχασμένη ιστορία, που προκάλεσε νευρική κρίση στον Νίξον και στο επιτελείο του ένα χρόνο πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.

Το «The Post» είναι το χρονικό της δύσκολης απόφασης που πήραν η Κάθριν Γκρέαμ και ο Μπεν Μπράντλι, η εκδότρια και ο διευθυντής της εφημερίδας «Washington Post» αντίστοιχα, να δημοσιεύσουν μια απόρρητη έκθεση του Πενταγώνου.

Η δημοσίευση θα χαλούσε την ψεύτικη εικόνα για τον πόλεμο του Βιετνάμ, την οποία είχαν δημιουργήσει για εσωτερική κατανάλωση ο Νίξον αλλά και οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι. Η απόφασή τους αυτή δεν ήταν απόρροια κοντόφθαλμης λογικής, δεν αφορούσε το κυνήγι της αποκλειστικότητας. Ηταν μια κίνηση που έβλεπε τα πράγματα σε βάθος ξεκαθαρίζοντας το τοπίο γύρω από έννοιές όπως Τύπος, δημοσίευση, αλήθεια, έλεγχος εξουσίας. Ο Σπίλμπεργκ και οι φίλοι του έχουν το βλέμμα τους στο παρόν.

Η βεντέτα με της Washington Post με τον Νίξον

 

Το «The Post» σχηματικά θα μπορούσε να περιγραφεί ως η βεντέτα της «Washington Post» με τον Νίξον. Αρχίζει με μια «κόντρα» που αφορά τις κοσμικές στήλες της εφημερίδας και τελειώνει με τη διάρρηξη των γραφείων του Δημοκρατικού κόμματος, που οδηγεί τον συνειρμό του θεατή στο «Ολοι οι άνθρωποι του προέδρου», στο δημοφιλέστερο πολιτικό θρίλερ του Χόλιγουντ. Στο ενδιάμεσο ο Στίβεν Σπίλμπεργκ μας εκπλήσσει ευχάριστα, σκηνοθετώντας την πιο πολιτική ταινία του.

Παραμερίζοντας κεφαλαιώδεις αφηγηματικές συμβάσεις του mainstream Χόλιγουντ, όπως ο παροιμιώδης διδακτισμός ή και αφέλεια των παραμυθιών του, θα βρεθούμε απέναντι σε μια πολυεπίπεδη ιστορία. Το «Post» είναι προσεκτικά τοποθετημένο δίπλα στο πολιτικό θρίλερ της δεκαετίας του ‘70, με τρόπο που το κάνει να γέρνει προς τον ιδεαλισμό που είχαν οι κλασικές κωμωδίες του Φρανκ Κάπρα γύρω από την ελευθερία του ατόμου, την αξία του αμερικανικού ονείρου και την αλήθεια ως εγγύηση της ευτυχίας.

Το «The Post» δεν είναι άλλη μια ιστορία για το Βιετνάμ ούτε ένας ύμνος για τον ρεπόρτερ, που ορθώνει ηρωϊκά το ανάστημά του απέναντι σε ένα «σύστημα» σκοτεινών δυνάμεων. Ο Σπίλμπεργκ χρησιμοποιεί το μεγάλο τραύμα του Βιετνάμ ως πρόσχημα για να θυμίσει στους Αμερικανούς τα αντανακλαστικά που πρέπει να ’χει πάντα ο Τύπος. Τους θυμίζει τα «Αρχεία του Πενταγώνου» («The Pentagon Papers») «ξαναδιαβάζοντας» άρθρα του αμερικανικού συντάγματος γύρω από τη διάκριση των εξουσιών και την ελευθεροτυπία.

Συναγερμός στον Λευκό Οίκο

Την Ανοιξη του 1971 ο δημοσιογράφος των «New York Times» Νιλ Σαχάν δημοσιεύει μικρό μέρος από μια απόρρητη έκθεση του Πενταγώνου γύρω από την εμπλοκή των ΗΠΑ στο Βιετνάμ από το 1945 μέχρι το 1966. Η έκθεση είχε διαταχθεί από τον αμφιλεγόμενο και αντιφατικό Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα -υπουργό κυβέρνησης Νίξον αλλά και προηγουμένων κυβερνήσεων-, που θεωρείται αρχιτέκτονας της αμερικανικής εμπλοκής στο Βιετνάμ. Οι τεχνοκράτες που την υπέγραφαν διέβλεπαν αδιέξοδο που οδηγούσε σε εφιάλτη. Την ίδια εικόνα είχε κι ο ΜακΝαμάρα, προτιμούσε όμως τη σιωπή, για να μην έρθει σε ανοικτή αντιπαράθεση με τον Νίξον. Το 1971 όμως δεν ήταν 1996, η Αμερική άρχισε ν’ αντιλαμβάνεται πως κάτι δεν πάει καλά στο μέτωπο του πολέμου.

Η αποκάλυψη των «New York Times» σήμανε συναγερμό στον Λευκό Οίκο κι αμέσως ένας εισαγγελέας απαγόρευσε τη δημοσίευση άλλων στοιχείων ανασύροντας νόμους περί εθνικής ασφάλειας και κατασκοπείας.

Την ίδια στιγμή στη «Washington Post» η κατάσταση ήταν πολύ ρευστή. Η Γκρέαμ, που έβλεπε ζοφερό το μέλλον, αγωνιούσε να βρει στρατηγικούς επενδυτές για να στηρίξουν τη μετοχή της εφημερίδας στη Γουόλ Στριτ. Ο Μπράντλι είχε χάσει το ύπνο του γιατί πάντα ερχόταν δεύτερος, πίσω από τον ομόλογό του στους «Νew York Times», στο κυνήγι της αποκλειστικότητας. Παραπλεύρως του διευθυντικού επιτελείου, η σταρ της «Washington Post», η αρθρογράφος των κοσμικών, είχε χολώσει επειδή ο Νίξον την απέκλεισε από τη δεξίωση για τον γάμο της κόρης του.

 

Δημοσίευση, όχι διαπλοκή

Η φίμωση των «New York Times» διευκόλυνε έναν έμπειρο ρεπόρτερ της «Washington Post» να προσεγγίσει το «βαθύ λαρύγγι» που είχε αντίγραφα των Pentagon Papers. Το παιχνίδι όμως για τον Σπίλμπεργκ έχει ήδη ξεφύγει από κλισέ και στερεότυπα του Χόλιγουντ γύρω από τον κατά κανόνα κυνικό δημοσιογράφο που κυνηγάει «λαβράκια». Το θρίλερ στο οποίο θέλει για πρωταγωνιστές την Γκρέαμ και τον Μπράντλι είναι πρωτίστως ηθικό και υπαρξιακό για τον Τύπο ως στυλοβάτη της δημοκρατίας. Η δημοσίευση ή όχι της έρευνας ήταν το μεγάλο δίλημμα της «Washington Post».

Στο «Ολοι οι άνθρωποι του προέδρου» του Αλαν Πάκουλα, για το σκάνδαλο Γουοτεργκέιτ, ο Τύπος, ως έννοια, συνοψίζει τη δυνατότητα του αυτόματου ελέγχου της εξουσίας από τον ανώνυμο πολίτη. Ο Μπομπ Γούντγουορντ και ο Καρλ Μπερνστάιν, δημοσιογράφοι της «Washington Post», υπηρετούν ένα μοντέλο δημοσιογραφίας που έχει ως όπλο του τη γραφομηχανή και θεμελιώδη αρχή του την ψυχρή αντικειμενικότητα.

Το πλαίσιο, για να μπορέσει να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο δημοσιογραφίας, περιγράφει σήμερα ο Σπίλμπεργκ αναψηλαφώντας μια υπόθεση που βρέθηκε στη «σκιά» του θριάμβου της ταινίας του Πάκουλα -δικαιολογημένα, αφού το Γουότεργκεϊτ γκρέμισε τον Νίξον.

Ο Μπράντλι, έμπειρος και παλαιάς κοπής δημοσιογράφος, βγάζει την Γκρέαμ από το δίλημμα όταν τη βοηθάει να καταλάβει που σταματούν τα όρια της προσωπικής φιλίας της με τον ΜακΝαμάρα. Της θυμίζει επίσης ότι αυτή κρατάει ακόμη τα ηνία στα χέρια της και πως λέξεις όπως ποιότητα, ελευθεροτυπία και κερδοφορία είναι παράμετροι της ίδιας εξίσωσης.

Ας προσέξει επίσης ο θεατής πώς ο Χανκς φέρνει τον ήρωά του στα μέτρα που είχαν οι ήρωες του Τζέιμς Στιούαρτ σε ταινίες του Φρανκ Κάπρα.

Δημοσιεύτηκε στη ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ 14-1-2017

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s